ناحیه اصلی منو
ناحیه منو

از سین سرطان تا سین سلامتی

امروز : دوشنبه, ۲ اردیبهشت , ۱۳۹۸
مکان فعلی شما : صفحه اصلی / مصاحبه > آشنایی با پژوهشکده رویان اصفهان

آشنایی با پژوهشکده رویان اصفهان

    پژوهشکده زیست فناوری رویان به همّت زنده یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی و تلاش دکتر محمد حسین نصر اصفهانی در سال ۱۳۸۳ و در فضائی محدود در یک ساختمان استیجاری با عنوان “پایگاه تحقیقات علوم ...

 

 

پژوهشکده زیست فناوری رویان به همّت زنده یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی و تلاش دکتر محمد حسین نصر اصفهانی در سال ۱۳۸۳ و در فضائی محدود در یک ساختمان استیجاری با عنوان “پایگاه تحقیقات علوم سلولی” رسماً شروع به فعّالیت کرد. البتّه قبل از این به صورت موقّت و در مقیاس کوچکتر در مرکز ناباروری اصفهان فعالیت هایی انجام می شد.  به دنبال افزایش حجم فعالیت ها در سال ۱۳۸۴ ساختمانی مسکونی در سه طبقه با زیربنای کمتر از ۶۰۰  مترمربع توسط پژوهشکده خریداری گردید با ادامه روند رشد تحقیقات و دستیابی به افتخارات متعدد، ساختمان دیگری با زیر بنای حدود ۵۰۰ متر اجاره گردید. پس  از گذشت مدت کوتاهی از این افزایش مقطعی و همچنین به دلیل نبود فضای نگهداری و همچنین تحقیقات بر روی دام، زمینی به مساحت ۲۲۵۰۰ متر در منطقه خوراسگان اصفهان تهیه و ساختمانهای تحقیقات، لانه حیوانات، کلینیک دامپزشکی و سوله دامداری جمعا با زیر بنای  ۴۰۰۰  متر مربع ساخته شد.
پژوهشکده زیست فناوری رویان اصفهان افتخارات بزرگ کشوری و جهانی را دل خود دارد که گاهاً اتفاقات عجیبی در این مجموعه رخ می دهد. با رئیس این مجموعه که برای همگان هم آشناست هم کلام شدیم تا ببینیم در دل این ساختمان نوپا چه می گذرد.
خودتان را برای مخاطبین ما معرفی کنید:
محمدحسین نصراصفهانی هستم. در سال ۱۳۴۵ در اصفهان به دنیا آمدم. دوران تحصیلی ابتدایی و راهنمایی را در ایران بودم و دوره دبیرستان و پیش دانشگاهی را در انگلستان گذراندم. پس از آن لیسانس را در کینس کالج لندن طی کردم و دکترا را هم در رشته جنین شناسی در کمبریج انگلستان خواندم.
پژوهشکده زیست فناوری اصفهان را مختصراً معرفی کنید:
پژوهشگاه رویان از سه پژوهشکده تشکیل شده که در تهران واقع و در سال ۱۳۷۱ تأسیس شد. این پژوهشکده ها شامل پژوهشکده بیولوژی تولید مثل در زمینه نازایی، پژوهشکده سلول های بنیادی در زمینه سلول های بنیادی و پژوهشکده بیوتکنولوژی است. پژوهشکده بیوتکنولوژی در اصفهان قرار دارد که مسئولیت آن با بنده است. در همه زمینه های ذکر شده با تهران همکاری داریم. هم در بحث تولید مثل، هم سلول های بنیادی و هم بیوتکنولوژی ما فعال هستیم. پژوهشکده زیست فناوری اصفهان هم در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد.
از روزهای اول پژوهشکده زیست فناوری رویان اصفهان بگوئید؟
وقتی از انگلستان برگشتم با مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی که رئیس پژوهشگاه رویان بود آشنا شدم. ایشان انسان بزرگی بودند و  سخنان رهبری درباره شخصیت ایشان توجیه کننده نقش جهادگری وی در سطح اجتماع است. با دکتر کاظمی آشتیانی ارتباط دوستانه ای داشتیم. به ندریج این ارتباط وسیع تر شد و تحقیقات مشترکی در آزمایشگاه مرکز نازایی اصفهان با ایشان شروع کردیم و کارهای علمی ما روز به روز گسترش پیدا کرد. بعدها ایشان پروژه شبیه سازی را به من سپرد که در اصفهان کلید خورد و با این پیشرفت ها و موفقیت هایی که در سلول های بنیادی، در IVF و در زمینه شبیه سازی، پژوهشکده اصفهان گسترش پیدا کرد تا این که امروزه در ساختمان خوبی که متعلق به خودش هست مشغول به کار هستیم. امروزه حدوداً ۸۰ پرسنل و ۱۰۰ دانشجو داریم. دانشجویان در اینجا دوره تحصیل و طرح را می گذارنند. پژوهشکده یک مرکز تحقیقاتی اس که در سطح ملی و بین المللی هم شناخته شده است.
هر پژوهشکده چه فعالیت هایی و در چه عرصه هایی انجام می دهد؟
در بیولوژیِ تولید مثل ما در زمینه نازایی کار می کنیم و هدف تحقیقات این است که شانس باروری زوج های نابارور را افزایش دهیم و کاری بکنیم که این افراد هم سریع تر باردار شوند و هم بچه های سالمی را به دنیا بیاورند. به هر حال امروزه معضل نازایی به خصوص با افزایش سن باروری و آلودگی هایی که در سطح اجتماع وجود دارد، این راه ها می تواند تأثیرگذار باشد و ما تحقیقات خودمان را بیشتر روی این زمینه ها معطوف کردیم. از تحقیقات روی تخم دان و اسپرم و جنین گرفته تا تحقیقاتی روی ژنتیک انسان مورد کار و بررسی این قسمت است.
در قسمت سلول های بنیادی که مسئولیت اصلی این قسمت را دکتر بهاروند بر عهده دارند بر روی اهداف درمانی کار می شود و در حال حاضر نخستین مرکز سلول درمانی غرب آسیا در پژوهشکده رویان راه اندازی شده است. اهم تحقیقات ما در این زمینه روی عصب و غضروف است که این تحقیقات در سطح پژوهشکده جدای از این موضوعات بر روی دیابت، بیماری های مفصلی، چشم، سکته و … کار می شود که این نشان دهنده گستردگی تحقیقات سلول های بنیادی است. در زمینه بیوتکنولوژی، تولید حیوانات شبیه سازی و تولید دارو در حیوانات شبیه سازی و همچنین تحقیقات در زمینه پروتئین های نو ترکیب و استفاده از نانو تکنولوژی در زمینه بیولوژی را دنبال می کنیم.
این فناوری بیوتکنولوژی یا فرآورده های زیستی تراریخته جای مناقشه و بحث دارد. برخی این محصولات را مضر و آسیب رسان به زنجیره زیستی می دانند و برخی دفاع می کنند:
بیشترین نگرانی که در زمینه تراریخته وجود دارد در گیاهان است. که گیاهان تراریخت که تولید می شود می تواند به نقاط دیگر تسرّی پیدا کند و شاید پوشش گیاهی و طبیعی منطقه ای را تحت تأثیر قرار دهد. من در آن زمینه نظر زیادی ندارم چرا که ما در آن زمینه کار نمی کنیم. ما اگر تولید حیوانات تراریخت می کنیم، تعداد اینها محدود است و در فضای محدودی هم نگهداری می شود. بنابراین اینگونه حیوانات تهدیدی برای محیط زیست نیستند. علاوه بر این ما از تکنولوژی ای استفاده کردیم که خود حیواناتِ محیط زیست را بتوانیم تکثیر کنیم و به آن محیط برگردانیم. من احساس می کنم در بعد تراریختی که ما در حال کار هستیم، با محدودیت تعداد و محدودیت های دیگری که وجود دارد مخرب نیستند و از طرفی هم در حیات وحش رها نمی شوند و در فضاهای خاصی نگهداری می شوند. اگر هم اتفاقی برای این جیوانات بیفتد، گوشت آن ها توسط دیگری استفاده نخواهد شد و جسد آن ها سوزانده می شود و هیچ جای نگرانی برای این نوع تراریخت وجود ندارد.
کارهای ارزشمند این مجموعه چه فوایدی در جامعه دارد؟
ببینید، تکنولوژی یک نوع دیدگاه دارد که کشورهای مختلف سالیان است روی این زمینه ها سرمایه گذاری کردند تا امروزه بتوانند از آن استفاده کنند. مثلاً ما یکی از تولیدکنندگان بزرگ آهن در جهان هستیم. در صورتی که یکی از آلاینده ترین صنعت هاست. ژاپن و کره هم به موبایلی که می سازند افتخار می کنند. شما ببینید که موبایل کوچک آن ها برابر با چندین تیرآهن ماست؟ امروزه تبدیل علم به ثروت بسیار اهمیت دارد. این موضوعی است که مقام معظم رهبری هم تأکید فراوانی روی این موضوع کردند. هر چیزی ادبیاتی دارد. کسی که در ژاپن و آمریکا به این ادبیات رسیده و می تواند علم را به ثروت تبدیل کند یک راه یک روزه را نگذرانده. چندین سال سرمایه گذاری کرده اند.

آشنایی با پژوهشکده رویان در گفتگو با دکتر محمد حسین نصر اصفهانی
یکی از تکلیف های ما در جامعه این است که مردم خودمان را آموزش دهیم که به این نقطه برسند و یکی از فرآیند پژوهشگاه ها توسعه پژوهش است. یکی از این ها همان جنبش نرم افزاری است که مورد تأکید رهبری است. باید این پتانسیل ها در جامعه ایجاد شود. می بینیم که شرکت های دانش بنیان در جامعه تشکیل می شود. البته بین این تحقیق و تبدیل آن به ثروت فضاهای خالی زیادی در کشور ما وجود دارد که باید حمایت شود. در برخی موارد مثل پروتئین های نوترکیب موفق بودیم. مثلاً شما نگاه کنید که ما شاید متجاوز از ۱۰۰ الی ۲۰۰ داروی پروتئین های نوترکیب در بازار استفاده می کنیم که ما هم در این تحقیقات کمک می کنیم. رویان پروتئین هایی را تولید کرده که به صنعت ارائه می دهد. انتظار هم نباید یک حرکت سریع و شتابزده باشد. این اتفاقات خوب در این پژوهشکده رخ می دهد.
ما امروزه در زمینه غضروف، استخوان، قلب و چشم ارائه سلول درمانی داریم. این ها همان خروجی های تحقیقاتی است که ما انجام می دهیم. در زمینه نازایی روش های جدیدی داریم که شانس باروری را افزایش می دهد. بنابراین محصولات ما در پژوهشکده رویان های تخصصی است. همچنین داروهای صنعتی و نیمه صنعتی و یکسری کیت ها هستند که به شهروندان ارائه می کنیم. البته جای گسترش زیاد دارد و با محدودیت های منابعی که در اختیار داریم سرعت ما هم محدود است و بستگی به بودجه هایی است که در اختیار ما قرار می دهند. ما هم از کمبود بودجه گلایه داریم و از طرفی هم محدودیت منابع مالی کشور را درک می کنیم و تشکر می کنیم که از ما حمایت کردند.
در دنیا چند کشور در حوزه زیست فناوری قرار دارند و ما در چه رده ای قرار داریم؟
اول و دوم و سوم اشتباه است و به نظر من زیربنای علمی ندارد. دنیا بودجه های عجیبی در این حوزه سرمایه گذاری می کند. مثلاً قطر بودجه عظیمی در حوزه سلول های بنیادی می گذارد. ژاپن هم همینطور. ما نسبت به بودجه هایمان عملکرد خوبی داشتیم ولی نسیت به رقبای خودمان و آن بودجه ها، فضای کار زیاد است. بنابراین عدد مقایسه ای کار غلطی است و اعتقاد من این است که باید بگوئیم ما نسبت به داشته هایمان چگونه بودیم.
وظیفه ما این است که در کشور بتوانیم از تولیدات داخلی استفاده کنیم. البته کار باید در سیستم رقابتی انجام شود و محدود نباشد. ما در توسعه جهانی می توانیم کار کنیم. یک شرکت وقتی می تواند آنزیمی را تولید کند که در دنیا هزار نفر مصرف می کنند، من باید آن را استفاده کنم و اگر خواستم خودم آن را تولید کنم فقط در کشور خودم می توانم بفروشم. لذا دسترسی به بازارهای جهانی برای ما بسیار اهمیت دارد که بتوانیم تولیدات خودمان را در سطح جهانی به فروش برسانیم. علم باید در سطح جهانی گسترش پیدا کند.
بخش پژوهش در عین این که پیشرفت های غیرقابل انکاری داشته ولی همچنان ضعیف است. در برخی از حوزه ها مثل هسته ای، نانو و سلول های بنیادی ما نقاط روشنی داریم به نحوی که می تواند برای مدل های پژوهشی یک الگو باشد. شما نقاط این مدل ها و الگوها را چه می دانید که در برخی از حوزه های دیگر هم ایجاد نشد؟
در این حوزه ها که گفتید محققین ما در دنیا توانستند خودشان را نشان بدهند و حمایت شدند. به نظر من این امکان وجود ندارد که ما بتوانیم در هر دو حوزه موفق شویم. شاید امروز روزی نباشد که ما بخواهیم در لوازم خانگی رقابت کنیم یا مثلاً چند تا از تولیدکنندگان را حمایت کنیم و ما بقی زیر پوشش آن ها برویم. من اعتقاد دارم که حمایت های ویژه ای تکنولوژی هایی که در دنیا به روز هستیم می تواند به موفقیت ما کمک کنند. ما محققین زیادی داریم، چند درصد از آن ها به کار می گماریم و چند درصد از آن ها به خارج از کشور می روند؟ حمایت مهم است. ما در نانو و سلول های بنیادی و فناوری هسته ای موفق بودیم. شما امروز ساختمان سازی شهر ما را نگاه کنید می بینید نسبت به کشورهای اروپایی پیشرفت خوبی داشتیم. همینطور پل ها، سدها، اتوبان ها و … . واقعاً ۳۰ سال پیش این وضع بود؟ کشور ما در خیلی زمینه ها پیشرفت کرده است و البته نواقص خودمان را هم می پذیریم. من ایران را کشور موفقی می بینم. وضعیت زندگی ما به نسبت از خیلی کشورهای اروپایی بهتر است.
شما در انگلستان تحصیل کردید. انگیزه شما برای بازگشت به ایران چه بود؟
دو دلیل برای برگشت به کشور از طرف افرادی که به خارج رفته اند وجود دارد. یکی وضعیت خانوادگی و دیگری عشق به وطن. آنچه که من را به کشور برگرداند، واقعاً علاقه به وطن به عنوان یک شیعه ایرانی بود. من در انگلستان هم اجازه کار داشتم و هم ویزای دائم داشتم و اگر دو سال دیگر می ماندم پاسپورت آنجا را می توانستم بگیرم. من احساس کردم که باید برگردم و به وطن خودم خدمت کنم و در ایران کار کنم. من به عشق ایران آمدم. الان هم خیلی خوشحالم، چون توانستم مؤثر باشم ولی اگر مؤثر نبودم شاید امروز غبطه می خوردم و دچار یأس می شدم. این سؤال را باید بکنیم که برای تمام افرادی که برگشتند می توانستیم شرایط خوبی فراهم بکنیم که احساس یأس نکنند؟ و چرا جوان های ما می خواهند بروند و نمی مانند؟ من به عنوان یک دلسوز جامعه می گویم که امروزه دغدغه زندگی، برای افراد مهم است. یک محقق که در خارج از کشور می رود با میزان درآمدی راحت زندگی می کند و دغدغه فردا و پس فردا را ندارد و ما در ایران چقدر این کار را انجام می دهیم؟ آنچه که مسلم است این است که یک محقق در کشور ما با شرایط فکری و اجتماعی که وجود دارد همیشه دغدغه دارد. شاید یک محقق در خارج از کشور خانه هم نداشته باشد و نداشتن خانه دغدغه نباشد. ولی داشتن منزل شخصی در ایران دغدغه است. این می تواند ذهن محقق را درگیر کند.
گاهی اوقات هم تفکر اشتباه موجب عادت می شود و خودمان زندگی را برای خودمان سخت می کنیم.
البته؛ ما در جامعه دغدغه های فکری اشتباهی هم داریم. من فکر می کنم مردم جامعه ما بیشتر در مسابقه زندگی می کنند تا این که لذت بردن از زندگی، هدف باشد. این موارد باید دست خوش اصلاحات فکری در جامعه باشد. ما شاید یک بنز داشته باشیم و فرد دیگری یک پراید داشته باشد. اینجا لذت بردن در استفاده صحیح در این ها مهم است. ما در تحقیقات هم خوب کار کردیم ولی جایگاه بیشتری هم داریم و تنها راه آن حمایت از محققان است. ساختارهای فکری خودمان را باید اصلاح کنیم. ساحتار فکری ما اندوختنی است. سلامت جامعه باید به جایی برسد که مردم فکر اندوختن نباشند و کار را برای عشق کار انجام بدهند.
در حال حاضر پژوهشکده زیست فناوری رویان چه اقدامی انجام می دهد؟
ما الآن یک پروژه در دست کار نداریم. حدود ۷۰ تا ۸۰ پروژه در دست کار داریم. مثلاً در زمینه نازایی و کسانی که لقاح ناموفق دارند حدود ۳۰ پروژه داریم.

 

 

خبرنامه ایمیلی

با عضویت در خبرنامه حساب من جدیدترین اخبار اقتصادی را هر شب در ایمیل خود مشاهده کنید